Kthimi i orës dimërore për vitin 2026 ndodh të dielën, më 25 tetor 2026. Në orën 03:00 të mëngjesit, akrepat e orës do të zhvendosen 60 minuta pas duke shënuar orën 02:00.
Ky ndryshim prek Kosovën, Shqipërinë, dhe pjesën më të madhe të Evropës. Pajisjet elektronike si celularët dhe kompjuterët e lidhur në internet zakonisht e përditësojnë kohën automatikisht, ndërsa orët analoge duhen ndryshuar manualisht. Si rezultat i këtij tranzicioni, nata e ndërrimit zgjat një orë më shumë (flemë 1 orë më tepër), ndërsa ditët në vijim do të errësohen më herët në pasdite.
Ora verore kthehet të dielën e fundit të marsit. Për vitin e ardhshëm 2027, ky ndryshim do të ndodhë në natën midis 27 dhe 28 marsit 2027.
Në orën 02:00 të mëngjesit, akrepat do të zhvendosen 60 minuta përpara duke shënuar orën 03:00. Ky ndryshim na mundëson të kemi më shumë dritë në pasdite, por na “humbet” një orë gjumë natën e ndërrimit.
********************************
Historia e ndryshimit të orës (kalimi midis orës verore dhe asaj dimërore) nuk nisi si një dëshirë për të ndryshuar kohën, por si një metodë për të kursyer energji dhe për të shfrytëzuar më mirë dritën e diellit. Ajo që ne sot e quajmë “ora dimërore” është në fakt ora standarde astronomike.
Ky është historiku i zhvillimit të këtij koncepti:
💡 Idete e para: Benjamin Franklin (1784)
Ideja e parë dokumentuar shpesh i atribuohet Benjamin Franklin-it. Gjatë kohës që shërbente si ambasador në Paris, ai shkroi një letër satirike ku sugjeronte që njerëzit të zgjoheshin më herët me lindjen e diellit. Sipas tij, kjo do të kursente miliona paund dyllë qirinjsh, duke qenë se njerëzit do të shfrytëzonin dritën natyrale në vend të ndriçimit artificial.
⏱️ Propozimet zyrtare (Fundi i shekullit XIX dhe fillimi i XX)
-
- George Hudson (1895): Një entomolog (studiues insektesh) nga Zelanda e Re propozoi zyrtarisht një ndryshim prej dy orësh përpara në verë. Ai dëshironte më shumë dritë pas pune për të mbledhur insekte.
- William Willett (1907): Një ndërtues britanik prezantoi idenë e “Kursimit të Dritës Ditore” (Daylight Saving Time – DST) në Angli. Ai vuri re se shumë njerëz flinin ndërsa dielli kishte lindur. Megjithatë, Parlamenti Britanik nuk e miratoi idenë e tij menjëherë.
🏭 Lufta e Parë Botërore dhe zbatimi i parë (1916)
Perandoria Gjermane dhe Austro-Hungaria ishin vendet e para në botë që e zyrtarizuan ndryshimin e orës më 30 prill 1916. Qëllimi ishte rreptësisht ekonomik: të kursehej qymyri dhe karburanti për industrinë e luftës gjatë Luftës së Parë Botërore. Brenda pak javësh, të njëjtën gjë bënë Britania e Madhe, Franca dhe vende të tjera evropiane. Shtetet e Bashkuara e adoptuan këtë sistem në vitin 1918.
📉 Periudha e harresës dhe rikthimi nga Kriza e Naftës (1973)
Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, shumë vende e hoqën këtë sistem sepse fermerët dhe qytetarët nuk e pëlqenin. Ndryshimi u rikthye pjesërisht gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Rikthimi i përhershëm dhe masiv që njohim sot ndodhi gjatë Krizës së Naftës në vitin 1973. Kur vendet arabe vendosën embargo mbi naftën, çmimet e energjisë u rritën jashtëzakonisht shumë. Vitet pasuese, Franca (1976) dhe shumica e vendeve të Evropës Perëndimore e rikthyen ndryshimin e orës për të zvogëluar konsumin e energjisë elektrike.
🇪🇺 Standardizimi në Bashkimin Evropian (1996)
Për të shmangur konfuzionin në lëvizjen e trenave, avionëve dhe tregtisë ndërkombëtare, Bashkimi Evropian vendosi në vitin 1996 një rregull të përbashkët. U vendos që:
-
- Ora verore nis të dielën e fundit të marsit.
- Ora dimërore (kthimi në orën standarde) ndodh të dielën e fundit të tetorit.
❓ E ardhmja: A do të hiqet ndryshimi i orës?
Në vitin 2018, Parlamenti Evropian votoi pro shfuqizimit të ndryshimit të orës pas një sondazhi ku 84% e qytetarëve të BE-së kërkuan ndalimin e kësaj praktike. Megjithatë, për shkak të pandemisë COVID-19, ngjarjeve gjeopolitike dhe mungesës së një marrëveshjeje mes shteteve se cilën orë të mbajnë (atë verore apo dimërore), vendimi ka mbetur i pezulluar dhe ndryshimi vazhdon ende edhe sot.