Komisioni Evropian ka propozuar rregulla të reja për vendet që do t’i bashkohen në të ardhmen Bashkimit Evropian. Sipas propozimit, shtetet e reja anëtare mund t’i nënshtrohen një periudhe mbikëqyrjeje prej deri në 15 vjet pas anëtarësimit, me qëllim që të sigurohet respektimi i vlerave demokratike, sundimi i ligjit dhe rregullave të unionit.
Gjatë kësaj periudhe, nëse një shtet i ri anëtar shkel rëndë vlerat dhe parimet e Bashkimit Evropian, mund të përballet me masa ndëshkuese. Këto mund të përfshijnë pezullimin e të drejtave të votës në vendimmarrjen e BE-së, si dhe kufizimin ose pezullimin e fondeve evropiane. Pra, edhe pasi të bëhet anëtar i unionit, një vend nuk do të jetë domosdoshmërisht i lirë nga pasojat nëse largohet nga standardet demokratike që ka marrë përsipër t’i respektojë.
Ky propozim synon të parandalojë situata kur një vend, pasi të anëtarësohet në Bashkimin Evropian, fillon të dobësojë institucionet demokratike, pavarësinë e gjyqësorit ose sundimin e ligjit. Përmes mekanizmave të rinj, Brukseli synon të reagojë më shpejt ndaj shkeljeve dhe të shmangë vështirësitë politike që deri më tani e kanë bërë të ndërlikuar ndëshkimin e shteteve anëtare.
Komisioni Evropian po propozon gjithashtu që vendet kandidate të integrohen gradualisht në programet dhe sektorët e unionit edhe para anëtarësimit të plotë. Kjo përfshin fusha si energjia, transporti, tregu i përbashkët, arsimi dhe kërkimi shkencor, por edhe bashkëpunimi në siguri dhe mbrojtje. Përfitimet do të kushtëzoheshin nga përmbushja e kritereve dhe përafrimi me rregullat e Bashkimit Evropian.
Megjithatë, propozimi ka ngritur shqetësime se vendet e reja mund të trajtohen si anëtare të kategorisë së dytë, pasi nuk do t’i gëzonin menjëherë të gjitha të drejtat në të njëjtat kushte me shtetet që janë pjesë e unionit prej vitesh. Komisioni Evropian argumenton se masat janë të përkohshme dhe synojnë të garantojnë respektimin e standardeve të përbashkëta.
Propozimi është veçanërisht i rëndësishëm për vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë dhe Malin e Zi, si dhe për Ukrainën dhe Moldavinë, të cilat synojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Megjithatë, këto masa ende nuk janë rregulla përfundimtare: propozimi duhet të diskutohet dhe të miratohet nga 27 shtetet aktuale anëtare të unionit.