Presidenti amerikan Donald Trump po zhvillon sot takime me presidentin kinez Xi Jinping dhe atë rus Vladimir Putin, në një samit të paprecedentë që mund të ndikojë në të ardhmen e sigurisë globale, luftën në Ukrainë dhe kontrollin e armëve bërthamore.
Takimi trepalësh në margjinat e Samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC) është paraqitur nga Trump si një mundësi për të arritur marrëveshje me 2 nga rivalët kryesorë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Sipas Associated Press (AP), ekspertët kanë ulur pritshmëritë për arritjen e marrëveshjeve të mëdha, veçanërisht për kontrollin e armëve bërthamore dhe përfundimin e luftërave në Ukrainë dhe Iran.
Para takimit trepalësh, Trump ka zhvilluar bisedime të ndara me Xi Jinpingun dhe Vladimir Putinin.
Gjatë takimit me presidentin kinez, i treti i rëndësishëm mes tyre këtë vit, Trump ka vlerësuar marrëdhëniet personale dhe interesat e përbashkëta ekonomike, përfshirë transportin e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit.
“Do t’ju kërkoj të bëni më shumë për fermerët tanë”, i ka thënë Trump homologut kinez, duke iu referuar blerjes së produkteve bujqësore amerikane.
Xi Jinping ka deklaruar se marrëdhëniet mes Kinës dhe Shteteve të Bashkuara kanë qenë përgjithësisht të qëndrueshme dhe janë përmirësuar gjatë presidencës së Trumpit.
“Përpjekjet që keni bërë janë të dukshme për të gjithë dhe do të hyjnë në histori”, ka thënë Xi.
Takimi mes tyre ka zgjatur rreth 1 orë, pas së cilës 2 liderët dhe delegacionet e tyre kanë drekuar së bashku.
Trump takohet me Putinin, në fokus lufta në Ukrainë
Presidenti amerikan ka zhvilluar edhe një takim të veçantë me Vladimir Putinin, i pari mes tyre që nga bisedimet në Alaskë vitin e kaluar, të cilat nuk sollën marrëveshje për ndaljen e luftës në Ukrainë.
“Gjëra të mrekullueshme mund të dalin nga kjo, ose të paktën mund të fillojnë”, ka deklaruar Trump pas takimit me Putinin, të cilin e ka quajtur mik.
“Ne kemi pasur marrëdhënie të shkëlqyera për shumë vite”, ka shtuar presidenti amerikan.
Takimi mes Trumpit dhe Putinit ka zgjatur rreth 40 minuta.
Bisedimet po zhvillohen në një periudhë tensionesh mes Uashingtonit dhe Kievit, ndërsa Trump ka refuzuar vendosjen e sanksioneve të reja ndaj Rusisë.
Armët bërthamore, një nga temat kryesore
Një nga objektivat kryesore të Trumpit është arritja e një marrëveshjeje të re për kontrollin e armëve bërthamore, ku përveç SHBA-së dhe Rusisë do të përfshihej edhe Kina.
Marrëveshja e fundit mes Uashingtonit dhe Moskës për kufizimin e armëve strategjike bërthamore, e njohur si New START, ka skaduar në shkurt të këtij viti.
Trump ka shprehur synimin për një marrëveshje të re, të përmirësuar dhe të modernizuar, por ekspertët vlerësojnë se përfshirja e Kinës do të jetë e vështirë.
Kina ka më shumë se 600 koka bërthamore, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Rusia besohet se kanë secila mbi 5 mijë.
Daryl Kimball, drejtor ekzekutiv i Shoqatës për Kontrollin e Armëve, ka paralajmëruar se një takim i vetëm nuk mund të sjellë përparim të menjëhershëm.
Sipas tij, nevojiten negociata të vazhdueshme dhe jo vetëm takime simbolike mes liderëve.
Ukraina dhe Evropa shqetësohen për marrëveshje pa praninë e tyre
Takimi i 3 liderëve ka nxitur shqetësime në Ukrainë dhe te aleatët evropianë, të cilët druhen se vendimet për luftën mund të diskutohen pa pjesëmarrjen e tyre.
Kancelari gjerman Friedrich Merz ka përmendur frikën nga përsëritja e një situate të ngjashme me takimin Trump-Putin në Alaskë, ku propozimet e diskutuara nuk u pranuan nga Ukraina dhe partnerët e saj.
Sipas AP-së, marrëdhëniet mes Xi Jinpingut dhe Vladimir Putinit mbeten më të afërta, veçanërisht për shkak të interesave të përbashkëta ekonomike dhe strategjike.
Kina ka vazhduar të mbështesë ekonomikisht Rusinë pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, duke i ofruar Moskës mundësi tregtare në kushtet e sanksioneve perëndimore.
Tregtia dhe inteligjenca artificiale, pika të tjera përplasjesh
Përveç sigurisë ndërkombëtare, takimet po zhvillohen në një periudhë tensionesh tregtare mes SHBA-së dhe Kinës.
Uashingtoni ka shprehur pakënaqësi për mosrespektimin e plotë të zotimeve kineze lidhur me blerjen e produkteve bujqësore amerikane dhe lehtësimin e kufizimeve për eksportin e mineraleve të rralla.
Një tjetër çështje është konkurrenca për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe qasjen në çipat e avancuar kompjuterikë.
Marrëveshja e përkohshme tregtare mes 2 vendeve pritet të skadojë më 10 janar 2027.
Ndërkohë, administrata Trump ka lënë të hapur mundësinë e lehtësimit të kufizimeve tregtare ndaj Rusisë, si pjesë e përpjekjeve për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Takimi trepalësh në Shenzhen shihet si një provë e rëndësishme për diplomacinë e Trumpit, megjithëse mbetet e paqartë nëse bisedimet do të prodhojnë marrëveshje konkrete apo vetëm një hap fillestar drejt negociatave të mëtejshme.

