Që nga shpërthimi i luftës mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, Italia ka vepruar së bashku me partnerët e saj evropiane, G7-ën dhe organizatat shumëpalëshe për të nxitur ndërprerjen e luftimeve, garantimin e rihapjes së Ngushticës së Hormuzit dhe rikthimin e stabilitetit në Lindjen e Mesme. Në këtë kuadër, vendi ynë ka shprehur gatishmërinë për të marrë pjesë, sapo konflikti të përfundojë, në një koalicion mbrojtës ndërkombëtar që synon rikthimin e lirisë së lundrimit në ngushticë.
Siç e kujtova edhe në orët e fundit gjatë raportimit tim para një komisioni parlamentar në Itali, për qeverinë tonë bllokimi i Hormuzit nuk është thjesht një krizë rajonale, por një goditje globale që rrezikon sigurinë energjetike, konkurrueshmërinë industriale dhe ekuilibrat ekonomikë ndërkombëtarë. Ky përbën një rrezik veçanërisht të madh për të gjitha vendet e rajonit, por edhe për një vend eksportues si Italia, ku eksportet përfaqësojnë rreth 40% të PBB-së.
Ngushtica e Hormuzit, siç dihet, është një nyje strategjike e tregtisë globale: përmes saj kalon rreth 20% e naftës botërore, një e katërta e eksporteve të gazit natyror të lëngshëm dhe një pjesë e konsiderueshme e lëndëve të para thelbësore për zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit. Pasiguria në rrugët tregtare dhe rritja e çmimeve të energjisë kanë nisur tashmë të ndikojnë familjet dhe bizneset evropiane. Pavarësisht ngadalësimit të tregtisë globale dhe ndikimit të tarifave doganore, në vitin 2025 eksportet italiane u rritën sërish me 3.3%, duke konfirmuar sa jetike është stabiliteti i rrugëve detare për ekonominë kombëtare.
Megjithatë, shqetësimi ynë nuk lidhet vetëm me ndikimin mbi industrinë vendase. Alarm po shkaktojnë edhe pasojat për vendet më të brishta të Afrikës dhe të rajonit më të gjerë mesdhetar. Rreth 30% e eksporteve botërore të plehrave kimike kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, dhe ato janë thelbësore për sigurinë ushqimore të shumë ekonomive të cenueshme. Rasti i Sudanit, ku vazhdon të zhvillohet një nga krizat humanitare më të rënda në botë, është domethënës. Rritja e çmimeve të energjisë dhe e plehrave kimike rrezikon të ulë prodhimin bujqësor, të nxisë inflacionin dhe të përkeqësojë paqëndrueshmërinë, urinë dhe flukset migruese drejt Evropës.
Për këtë arsye, në fillim të majit organizuam një takim së bashku me homologun tim kroat – presidentin e radhës të MED9 – ku ftuam tridhjetë vende nga Mesdheu, Lindja e Mesme dhe Ballkani, si edhe FAO-n, për të prezantuar “Koalicionin e Romës për Sigurinë Ushqimore dhe Qasjen në Plehra Kimike”, një forum i përhershëm për identifikimin e zgjidhjeve të menjëhershme dhe konkrete.
Vlerësimi ynë është se kriza e Hormuzit pasqyron një konflikt më të gjerë, të rrënjosur në dekada tensionesh mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit. Në këtë kontekst, ne vazhdojmë të besojmë se diplomacia mbetet e vetmja rrugë e mundshme dhe ritheksojmë se Irani nuk duhet të pajiset me armë bërthamore apo sisteme raketore të afta për të destabilizuar më tej rajonin.
Nuk mund të harrojmë shtypjen e protestave të të rinjve në Iran, të shtypura brutalisht nga regjimi. Ky represion vazhdon edhe sot përmes arrestimeve dhe ekzekutimeve me vdekje ndaj kundërshtarëve. Javët e fundit, Teherani ka goditur në mënyrë të pakontrolluar zona të banuara, hotele, spitale dhe infrastrukturë energjetike në disa vende të Gjirit. Këto sulme të vazhdueshme janë dënuar me vendosmëri nga ne dhe kemi shprehur solidaritet me Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin, Kuvajtin, Omanin dhe Arabinë Saudite.
Në planin diplomatik, kam mbajtur kontakte të vazhdueshme me mikun tim, Sekretarin amerikan të Shtetit Marco Rubio, me të cilin u takova në Romë ditët e fundit. Ramë dakord mbi nevojën për të ruajtur lidhjen transatlantike dhe për të punuar së bashku për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar. Konfirmova gjithashtu mbështetjen për negociatat në vazhdim në Pakistan, të cilat i konsiderojmë thelbësore për të mbajtur të hapur perspektivën diplomatike.
Kam vijuar dialogun edhe me ministrin e jashtëm iranian Abbas Araghchi, duke theksuar nevojën që Teherani të negociojë “me mirëbesim” dhe të rifillojë bashkëpunimin me Agjencinë ndërkombëtare për energjinë atomike, ndërkohë që rindërton marrëdhënie pozitive me vendet e Gjirit.
Në javët e fundit udhëtova edhe në Kinë, ku u takova me ministrin e Jashtëm Wang Yi, të cilit i kërkova që Pekini të luajë një rol më aktiv në ndërmjetësimin me Teheranin. Në të njëjtën kohë, Roma mban një kanal të drejtpërdrejtë me partnerët rajonalë të Gjirit, të konsideruar bashkëbisedues të domosdoshëm për çdo zgjidhje diplomatike afatgjatë dhe për rikthimin e ardhshëm të lirisë së lundrimit në ngushticë.
Në nivel operativ, Italia është e gatshme të vërë në dispozicion përvojën e fituar në misionet detare evropiane në Detin e Kuq, Oqeanin Indian dhe Mesdhe. Në veçanti, ne e konsiderojmë të nevojshme fuqizimin e misionit evropian ASPIDES, ku aktualisht vetëm Italia dhe Greqia janë të angazhuara në patrullime në Detin e Kuq për garantimin e sigurisë së transportit detar.
Në misionin shumëkombësh që do të nisë në Ngushticën e Hormuzit, Italia mund të kontribuojë në operacionet e çminimit dhe në garantimin e sigurisë së lundrimit tregtar.
Megjithatë, ne besojmë se paqja e qëndrueshme në Lindjen e Mesme nuk mund të arrihet pa stabilitet në Liban.
Qeveria italiane mbështet dialogun mes Izraelit dhe Bejrutit, të ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara, dhe është shprehur e gatshme të bëhet mikpritëse e bisedimeve të drejtpërdrejta mes palëve. Gjatë misionit tim në Liban në prill, i ritheksova presidentit Joseph Aoun mbështetjen e Italisë për një proces që do ta shndërronte armëpushimin aktual në një proces të mirëfilltë paqeje.
Uashingtoni dhe Brukseli po e shohin gjithnjë e më shumë Romën si një aktor kyç në fuqizimin e shtetësisë së Bejrutit, temë që e trajtova edhe gjatë takimit tim të fundit në Selinë e Ministrisë me ministrin e Jashtëm libanez.
Ne mbetemi gjithashtu plotësisht të vëmendshëm ndaj sigurisë së ushtarakëve tanë të angazhuar në misionin UNIFIL, në misionin dypalësh MIBIL dhe në Komitetin Teknik Ushtarak për Libanin të drejtuar nga Italia. Në të njëjtën kohë, do të vazhdojmë të kërkojmë mbrojtjen e komuniteteve të krishtera në vend, pas dhunës së ushtruar nga kolonialistë ekstremistë izraelitë kundër fshatrave në jug të Libanit, përfshirë edhe ato me shumicë të krishterë.
Çështja e dhunës së ushtruar nga kolonialistët ekstremistë izraelitë u trajtua edhe në Bruksel, ku ministrat evropiane sapo kanë dhënë miratimin për vendosjen e sanksioneve të reja dhe të ashpra ndaj tyre. Në të njëjtën mbledhje, u miratuan edhe sanksione të tjera kundër terroristëve të Hamas-it, çarmatimi i të cilëve mbetet një prioritet absolut. Italia vazhdon të ndjekë me vëmendje situatën në Gazë dhe në territoret palestineze, duke ruajtur një rol aktiv në ndihmën humanitare dhe në rindërtimin e ardhshëm, me synimin për të arritur krijimin e dy shteteve të afta të bashkëjetojnë në paqe dhe siguri.
Në këtë kuadër hyn edhe mbërritja këto ditë në Itali e 72 studentëve palestinezë, fitues të bursave për studime në universitete italiane: një investim që ne e konsiderojmë pjesë të formimit të brezit të ardhshëm drejtues palestinez.